Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri

Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri

2 hafta önce
Yorum: 0

Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri

Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri

Eğitim Yönetimi Yönetim en kısa tanımıyla başkalarının aracılığıyla amaca ulaşma ve başkalarına iş yaptırma sanatıdır. Süreç olarak “Yönetim fonksiyonlarının yerine getirilmesini sağlayan bilimsel ve sanatsal yönü olan faaliyetler” olarak tanımlanır. Drucker’e göre: “Yönetici astlarının potansiyelini ortaya çıkarmalıdır. Hatta onlar sayesinde iş gören değil, astlarının performansından sorumlu” olan kişidir. Okul yönetimi ve Eğitim yönetimi, kamu yönetiminin bir alt alanıdır. Okul yönetimi de eğitim yönetiminin bir alt alanıdır. Kuram Nedir? Kuram uygulamacı için bir başvuru çerçevesidir. Kuramlaştırma süreci, uygulamada karşılaşılan olayları çözümlemek için genel bir yaklaşım ortaya çıkarır. Kuram, karar vermede uygulayıcıya rehberdir.

Kuramların işlevleri nelerdir?

Kural ve norm koyucu kuram (olması gerekeni belirler)

Betimleyici kuram (var olan durumu açıklar)

Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri

- Klasik Kuramlar(Geleneksel Yönetim Kuramı)

  • Bilimsel Yönetim Yaklaşımı
  • Yönetim Süreci Yaklaşımı
  • Bürokrasi Yaklaşımı

- Neo-Klasik (Davranışsal) Kuramlar

  • İnsan ilişkileri yaklaşımı
  • Mcgregor'un X Ve Y Teorileri
  • Sistem 4 Modeli
  • Grup Dinamikleri

- Modern Kuramlar

  • Sistem Yaklaşımı
  • Durumsallık Yaklaşımı

1-KLASİK KURAMLAR (GELENEKSEL YÖNETİM KURAMI)

Geleneksel yönetim kuramı adı altında, esas itibariyle üç temel yaklaşım üzerinde durulur. Bunlar; öncülüğünü Frederick W. Taylor’un yaptığı “Bilimsel Yönetim veya Taylorizm” yaklaşımı, Henri Fayol’un öncülüğünde geliştirilen “Yönetim Süreci” yaklaşımı ve nihayet Max Weber tarafından geliştirilip daha sonraları başka düşünürlerce geliştirilen “Bürokrasi” yaklaşımıdır. Ancak, geleneksel yönetim kuramlarına damgasını vuran yaklaşım, Taylor ve arkadaşlarının geliştirdikleri “Bilimsel Yönetim” akımı olmuştur.

Geleneksel Yönetim Yaklaşımının Başlıca Varsayımları (İnsan İçin)

  • İnsanlar hemen her zaman rasyonel davranırlar. İnsanlar duygularıyla değil akıllarıyla karar verir ve ekonomik çıkarlarını daima ön planda tutarlar.
  • İnsanlar doğuştan tembel olup çalışmayı sevmezler. Bu nedenle verimlilikte bir artış ancak sıkı bir denetimle sağlanacaktır.
  • Çalışanlar birinci planda maddi gereksinimlerini tatmin etmek için çaba gösterirler. (homo economicus)
  • Ortalama bir çalışan başkaları tarafından yönetilme ihtiyacı duyar ve detaylı bir yön verme ve denetim süreci olmadan gücünü başkalarının gücü ile uyumlaştıramaz.
  • Çalışanlar için iş güvenliği; karar verme ve iş başında özgürce davranabilmekten çok daha büyük önem taşır.

Geleneksel Yönetim Yaklaşımının Başlıca Varsayımları (örgüt için)

  • Bir örgütün verimliliğinin yükseltilmesi tamamıyla teknik bir sorun olup kıt kaynakların en ekonomik şekilde kullanılmasına bağlıdır.
  • Örgütte işlemler en ince noktasına kadar belirlendiği takdirde işçiler daha üretken biçimde çalışır ve buna bağlı olarak örgütsel verimlilik artar.
  • Gelecek hakkında kesin bilgiler edinmek ve bu bilgilere dayanarak örgütsel eylemlere ilişkin ayrıntılı planlar hazırlamak mümkündür ve gereklidir.
  • Yönetim örgüt üyelerinin insana ilişkin sorunlarıyla değil, fakat işe ilişkin sorunlarıyla ilgilenmelidir.
  • Uzmanlaşma, her işçinin belirli bir işte ustalık kazanmasını mümkün hale getireceğinden bireysel ve dolayısıyla örgütsel verimliliği yükseltmede gerekli ve yararlı bir olgudur.
  • Örgütte otorite ve karar verme yetkisi en yüksek kademe yöneticide toplanmalıdır. Üst kademe yöneticisi bu otoritenin bir kısmını daha alt kademelere istediği ve gerekli gördüğü ölçüde devredebilir.

Yönetim fonksiyonları insan ve çevre unsurları dikkate alınmaksızın her yerde ve her zaman geçerli bilimsel prensiplere uygun olarak yerine getirilmelidir.

1- Bilimsel Yönetim Yaklaşımı (Taylorizm)

İşlerin tasarımını ve yapılma şeklinin bilimsel olarak incelenip yeniden düzenlenmesi ile hem verimliliğin artacağına, hem de işletme ve işçilerin bu yeni düzenden daha fazla pay elde edeceklerine inanan Taylor; mülkiyeti kendisine ait bir şirketin fabrikalarında deneyleri ile bu inancını uygulama alanına aktarma olanağı bulmuştur.

Bilimsel Yönetim Akımının Belli Başlı İlkeleri

  • Örgütsel faaliyetlerin yerine getirilmesinde işgörenler ile yönetici personel gelişi güzel çalışma yerine, bilimsel ilkelere uygun biçimde çalışmalıdırlar.
  • Örgütsel faaliyetler rastgele ve başıbozuk şekilde değil, fakat birbiriyle tutarlı ve koordineli biçimde icra edilmelidir.
  • Örgütsel amaçlara ulaşma çabalarında bireylerin birbirlerinden bağımsız ve kişisel çalışma yapmaları yerine, karşılıklı yardımlaşma ve işbirliği içinde faaliyet göstermelidirler.
  • Örgütler ve onların yönetimleri düşük verimliliği kabullenmek yerine bunu reddetme ve ulaşılabilecek en yüksek verimliliği sağlamaya çalışmalıdırlar
  • Tüm örgüt üyeleri mümkün olan en yüksek verimlilik düzeyine ulaşabilmeleri için iş başında sürekli olarak eğitilmelidirler.
  • İşleri parçala, Parçaları bilimsel olarak incele, Parçaları standartlaştır, Parçaları birleştir.

Bilimsel Yönetim Yaklaşımı’nın esasları

  • Gelişigüzellik yerine Bilimsel Yönetim
  • Düzensiz çalışma yerine Ahenk Ve Koordinasyon
  • Bireysellik yerine İşbirliği
  • Düşük Verimlilik yerine Maksimum Çıktı
  • Yüksek Verimlilik İçin Çalışanların Eğitimi

Bilimsel Yönetim Yaklaşımının Sınırlılıkları

İnsanı sadece üretim faktörlerinden biri olarak görerek çalışanların sosyo-psikolojik ihtiyaçlarını görmezden gelmişlerdir.

Kişinin kapasitesi,

Görevi başarmak için gerekli zaman,

Kas gücünün dayanıklılığı

2- Yönetim Süreci Yaklaşımı

Henri Fayol örgütün tamamını ele alarak iyi bir örgüt tasarımı ve yönetim ilkelerini geliştirmeye çalışmıştır. Yalnızca iyi bir örgüt yapısının oluşturulmasında temel alınacak ilkeleri ilk kez ortaya koyan bir kişi olmak açısından değil aynı zamanda yönetimin bütün alanları ile ilgili kalıcı ilkeler geliştirmesi yönünden de geleneksel örgüt ve yönetim bilimcisi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Yönetim birbirini izleyen çeşitli fonksiyonlardan meydana gelen bir süreçtir;

  • Planlama,
  • Örgütleme,
  • Emir-komuta veya yürütme,
  • Koordinasyon
  • Kontrol

Bu sınıflandırmaya benzer bir sınıflandırmada Luther Gulick tarafından yapılmıştır. Buna göre yönetim fonksiyonları POSDCORB olarak da ifade edilen;

  • Planlama (planning)
  • Örgütleme (organizing)
  • Personel bulma, yerleştirme, yetiştirme (staffing)
  • Emir-komuta (directing)
  • Koordinasyon (coordinating)
  • Raporlama (reporting)
  • Bütçeleme (budgeting)

faaliyetlerinden oluşmaktadır.

 

3- Bürokrasi Yaklaşımı

1900’lerin başlarında Alman sosyoloğu Max Weber tarafından geliştirilmiştir. Bir örgütsel yapı olarak bürokrasi günlük konuşmalarda kullanıldığı şekliyle işlerin görülmesini aksatan gereksiz yazışma ve zaman kayıplarına yol açan, bugün git yarın gel uygulamalarını doğuran bir kavramı ifade etmenin aksine; ideal anlamda bir örgüt ve yönetim biçimi ve düzenini ifade eder.

Özellikleri

  • Fonksiyonel uzmanlaşmaya dayanan iş bölümü
  • Açık ve seçik şekilde belirlenmiş hiyerarşik bir yapı
  • Soyut kurallar dizisinin varlığı (ilke ve yöntemler)
  • Her kademede işlerin nasıl, ne zaman ve kimler tarafından yapılacağını ayrıntılı olarak belirler
  • Yöneticinin emrindekilerle duygusallığa dayalı ilişkilerden kaçınması
  • Teknik yetenek temeline dayanan personel seçimi ve terfi
  • Yasal yetkinin uygulanması (yetkinin kaynağı bulundukları örgütsel makam veya kademedir)

Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri

2- NEO-KLASİK (DAVRANIŞSAL) KURAMLAR

Geleneksel örgüt ve yönetim kuramının eksiklikleri ve yetersizlikleri nedeniyle davranış bilimcileri öncülüğünde girişilen Hawthorne araştırmalarının sonuçları ışığında ortaya çıkan bir akımdır. Üç temel özelliği vardır; Beşeri İlişkiler: Örgüt ve yönetim kuramına en önemli katkısı, örgüt yapısı içinde insanın nasıl davrandığı ve neden o şekilde davrandığı ve yapı ile davranış arasındaki ilişkileri açıklamaları olmuştur. İnsan Kaynakları Yönetimi: Davranışsal yaklaşımın temel ana fikri, bu örgütün yapısı içinde çalışan “insan” unsurunu anlamaktır. (Klasik kuram örgütün biçimsel yapısı üzerinde durur) Örgütsel Davranış: Örgütü yapısal bir süreç olmaktan çok, çeşitli gereksinimlere sahip insanların bir araya gelmesi ile oluşan “sosyal” bir yapı olarak görmesidir. NeoKlasik Kuram’da insan ve davranışları şu açılardan önemlidir.  Örgüt içinde çalışan insan unsurunu anlamak

  • Yeteneklerinden en üst düzeyde faydalanmak
  • Yapı ve insan davranışları arasındaki etkileşimleri incelemek
  • Örgütte ortaya çıkan toplumsal gruplar ve bunların özelliklerini tanımak
  • İnsanın yalnızca maddi yönden değil sosyopsikolojik yönden de tatmin edilmesi

NeoKlasik Kuram’ın Üzerinde Durduğu Konular

  • İnsan Davranışı
  • Kişiler arası ilişkiler
  • Grupların oluşması
  • Grup davranışları
  • İnformel örgüt
  • Algı ve Tutumlar
  • Motivasyon
  • Önderlik
  • Örgütsel Çatışmalar

MCGREGOR'UN X VE Y TEORİLERİ

Mc Gregor organizasyonlarda yöneticilerin çalışanların davranışlarını nasıl algıladıklarını incelemiş ve bu konudaki çalışmalarını “Örgütlerin insan yönü” isimli kitapta açıklamıştır. Mc Gregor bu araştırmaları sonunda iki tip yönetim şekli ortaya atmıştır.

X teorisi - X tipi yönetim - X tipi yönetici Y teorisi - Y tipi yönetim - Y tipi yönetici Mc Gregor'un ortaya attığı X teorisinin insan ile ilgili varsayımları şunlardır:

  • İnsanlar doğuştan tembeldir ve çalışmayı sevmezler,
  • İnsanlar sorumluluk almaktan kaçarlar,
  • İnsanları çalıştırmak için zorlanmaları gerekir, ayrıca sıkı kontrol edilmeleri kaçınılmazdır,
  • İnsanlar örgütlerinin amaçlarını benimsemezler, kendi amaçlarını örgüt amaçlarının önünde tutarlar,
  • İnsanlar yenilik ve değişimleri kabul etmezler ve yenilik ve değişimlere karşı koyarlar.

X Teorisinin yönetici ile ilgili bulguları;

  • Klasik teorinin gereklerine uyar,
  • Otoriterdir,
  • İnsanı maddi, biçimsel örgüt gereklerine uyan pasif bir unsur olarak kabul eder.

Mc Gregor X teorisinden bir müddet sonra Y teorisi adı altında insan davranışlarıyla ilgili teorisini ortaya koymuştur. Y teorisinin insan ile ilgili varsayımları aşağıdaki gibidir.

  • İnsanlar için çalışmak oyun ve dinlenme kadar doğaldır,
  • İnsanlar tembel değillerdir, gerekli ortam sağlanırsa çalışmak insanlar için zevk halini alır,
  • İnsanlar merak nedeniyle öğrenmek ve sorumluluk almayı isterler,
  • İnsanlar kendi kendilerini kontrol ederler,
  • İnsanlar örgüt amaçlarına katılırlar yeter ki amaçlar kendilerine benimsetilsin,
  • İnsanlar yaratıcı olup, bu yeteneklerini ortaya koymak için kendilerine fırsat verilmesini isterler.

Y tipi yönetici ile ilgili bulgular;

Y tipi yönetici insancıl davranış gösterir,  Katılımcı ve demokrattır,  Astlarını yetiştirir, motive eder,  Çalışanların kişisel amaçları ile örgüt amaçlarını dengeler.

Y tipi yönetim ise;

  • Çalışanlar ile yöneticiler arasında sürekli diyalog olup, insancıl yaklaşım geçerlidir,
  • Motivasyon son derece önemlidir,
  • Çalışanların eğitimleri ve kabiliyetlerinin geliştirilmesine yardımcı olur,
  • Katılımcılığa önem verir.

Z KURAMI Bilinen akımlar içerisinde oluşturulan X ve Y kuramlarına alternatif olarak ortaya çıkarılmıştır ve “Z” isimi de buradan gelmektedir.

RENSİS LİKERT'İN SİSTEM 4 MODELİ

Likert, Michigan Üniversitesi profesörlerinden olup, Elton Mayo ve Douglas Mc Gregor'un çalışmalarının tesiri altında kalarak yöneticilerin davranışlarını sınıflandıran ve bunlara göre gruplayan bir düşünce modeli ileri sürmüştür. Likert'e göre yönetim sistemleri dört aşamalıdır ve birden dörde kadar bir süreklilik içindedir.

Sistem1: İstismarcı - Otokratik sistem

  • Astlara güvenmez,
  • Astların kararlara katılması konusunda serbesti tanımaz,
  • Kararlar üst düzeyde alınır,
  • Astlar korku, tehdit ve ceza ile çalıştırılır,
  • Biçimsel olmayan örgüt biçimsel örgüte karşı bir yapı olarak görülür,
  • Ödüllendirme söz konusu değildir,
  • Her koşulda maksimum verim ister.

Sistem 2 –İyiliksever-otokritik sistem

  • Astlara güven duyulur,
  • Nadiren görüşlerini alır,
  • Cezayı affeder, ara sıra ödüllendirir
  • İnisiyatif tanımaz,
  • Çalışkanlığı ön planda tutar,
  • Kontrol üst kademenin elindedir,
  • Biçimsel örgütün varlığından söz edilir.

Sistem 3 – Katılımcı Sistem

  • Astlarına belirli ölçülerde güvenir,
  • Önemli kararları kendisi vermeyi tercih eder,
  • Oldukça inisiyatif tanır,
  • Genellikle astların görüşlerini alır,
  • İşlerin yürütülmesini astlara bırakır,
  • Astlara sorumluluk verir,
  • Başarılı olanları değerlendirir,
  • İyi bir kontrol sistemi kurar,
  • Biçimsel olmayan örgütün varlığını kabul eder,

Sistem 4 – Demokratik Sistem

  • Astlarına her konuda tam güvenir,
  • Genellikle astlarının görüşlerini alır,
  • Grup çalışmalarını sever, geniş inisiyatif kullandırır,
  • Kararların birlikte alınmasını ister,
  • Haberleşme hem dikey hem de yataydır,
  • Astlarına geniş sorumluluk ve yetki verir,
  • Kişilerin gelişmesine uygun ortam yaratır,
  • Ödüllendirme esastır,

Biçimsel ve biçimsel olmayan örgüt birbirinin aynıdır. Likert'e göre sistem 1'den sistem 4'e ne kadar çok yaklaşılırsa örgüt o kadar başarılı olur.

Sistem 3 ve sistem 4 tipi örgütlerde verimliliğin yüksek ve çalışanların memnun olduklarını savunmaktadır. Grup Dinamikleri (verimlilik artışı için gerekli ilkeler) Grup; birbiriyle yakın ilişkiler kurmuş bulunan, birbirlerinin varlığından haberdar olan ve belirli bir amaç ya da amaçlar dizisini gerçekleştirmek üzere biz duygusuyla hareket etmek üzere bir araya gelen insan topluluğudur.

Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri

3- MODERN YÖNETİM KURAMLARI

Geleneksel ve davranışsal yönetim yaklaşımlarının yönetim ve örgüt sorunlarını çözmede yetersiz kalması, bu alanda yeni araştırmaların ve yeni yaklaşımların geliştirilmesini zorunlu kılmıştır. Modern yönetim kuramı, geleneksel ve davranışsal yönetim kuramının tutum ve önerilerini yeni ve değişik bir açıdan ele alıp yorumlamış ve bir senteze ulaşmaya çalışmıştır.

Sistem Yaklaşımı Sistem;

belirli parçalardan (alt birimlerden, alt sistemlerden) oluşan, bu parçalar arasında belirli ilişkiler olan ve bu parçaların aynı zamanda dış çevre ile ilişkisi olan bir bütündür. Sistemde önemli olan bütünü meydana getiren parçaların kendilerine özgü işleyişleri bulunması, fakat her birinin etkinliğinin de bir diğerine bağlı olmasıdır. (vücudumuzun alt sistemleri-sindirim, sinir, Güneş sistemi, İletişim sistemi...)

Sistem Yaklaşımında; Önemli olan bütündür ve parçalar bütüne katkıda bulunduğu ölçüde önemlidir. Yönetim açısından sistem yaklaşımı ise; örgütü çeşitli parçalar, süreçler ve amaçlardan oluşan bir bütün olarak ele alır. Ana sistem örgütün kendisidir. Bu sistem birbiri ile ilişkili ve karşılıklı bağımlı alt sistemleri içermektedir.(çalışanlar, makineler, maddi kaynaklar, görevler- üretim, pazarlama, ar-ge, personel alt sistemleri...)

Yönetici, bu ilişki ve bağımlılığı temel yönetim fonksiyonları olarak adlandırılan planlama, örgütleme, yürütme, koordinasyon ve denetim fonksiyonlarını yerine getirir.


Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri

Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri
Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri
Yorum Yaz
Son Yorumlar
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı EBS Deneme Sınavı
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı EBS Deneme Sınavı
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı EBS Deneme Sınavı 2...
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
Öncelikle deneme için teşekkür ederim. Emeğinize sağlık. 69. Soruyu k...
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
Teşekkürler Hocam 61 doğru 19 yanlış...
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
Emeklerinize sağlık güzel sorular...
2019 LGS Deneme İndir
2019 LGS Deneme İndir
Muhteşem sorular teşekürler...
Kategorideki Popüler Yazılar
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Özet Bilgiler
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Özet Bilgiler
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Özet Bilgiler...
Müdür Yardımcılığı Soruları ve Denemeleri
Müdür Yardımcılığı Soruları ve Denemeleri
Müdür Yardımcılığı Soruları ve Denemeleri...
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı PDF indir
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı PDF indir
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı PDF indir...
2019 Müdür Yardımcılığı Örnek Sorular
2019 Müdür Yardımcılığı Örnek Sorular
2019 Müdür Yardımcılığı Örnek Sorular...
2019 Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
2019 Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
2019 Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı...
2019 Müdür Yardımcılığı Sınavı Ne Zaman
2019 Müdür Yardımcılığı Sınavı Ne Zaman
2019 Müdür Yardımcılığı Sınavı Ne Zaman...
657 Sayılı Devlet Memurlarını Kanunu Soruları (Çözümlü)
657 Sayılı Devlet Memurlarını Kanunu Soruları (Çözümlü)
657 Sayılı Devlet Memurlarını Kanunu Soruları (Çözümlü)...
2019 Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı indir
2019 Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı indir
2019 Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı indir...
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı
2019 EKYS Müdür Yardımcılığı Deneme Sınavı...
657 Devlet Memurları Kanunu Cezalar
657 Devlet Memurları Kanunu Cezalar
657 Devlet Memurları Kanunu Cezalar...