Hukukta Boşluk Türleri

Hukukta Boşluk Türleri Nedir?

Hukukta Boşluk Türleri

Hukukta Boşluk Türleri Nelerdir?, Hukuk Boşluk Türleri Tanımı Nedir?

Hakimin Hukuk Yaratması: Hakimin hukuk yaratabilmesi için kanunda ve örf adet hukukunda somut olaya uygulanacak bir hükmün bulunmaması gerekir. Hakim öncelikle kanuna bakar. Kanunda görülmekte
olan dava ile ilgili bir hüküm göremezse örf ve adet hukukuna bakar. Burada da ilgili bir hüküm göremezse Medeni Kanun'un kendisine verdiği yetkiyle "kanun koyucu edasıyla" bir hüküm oluşturur ve
bu hükme göre karar verir.

✓ Hakim kanunda (Yazılı hukuk kurallarında) somut olaya uygulayacak bir hüküm bulamazsa KANUN BOŞLUĞU oluşur.
✓ Kanun boşluğunun oluştuğu durumda hakim, örf ve adet hukukuna (yazısız kaynak) göre karar verir.
✓ Örf ve adet hukukunda (yazısız kaynak) somut olaya uygulayacak herhangi bir hüküm yoksa HUKUK BOŞLUĞU oluşur.
✓ Hakim hukuk boşluğu oluştuğunda kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak ise ona göre hukuk yaratır.

1) Hukuk Boşluğu: Hâkimin elindeki somut davaya uygulayacak yazılı ve yazısız kaynaklarda bir hüküm bulunmamasıdır. Böyle bir durumda hâkim kanunun verdiği yetki ile ortaya geçici bir kanun çıkarabilir. Buna "Hakimin Hukuk Yaratması" denir. Somut olaya uygulanacak yazılı ve yazısız kaynaklarda herhangı bir kuralın bulunmaması durumunda ortaya çıkan boşluk türüdür. Hakim somut olayda karşılaştığı hukuk boşluğunu hukuk yaratarak durur.

2) Kanun Boşluğu: Hakimin elindeki davaya yazılı kaynaklarda uygulayacak bir hüküm bulunmamasıdır. Böyle bir durumda Hakimin Yazısız kaynaklara bakması (örf-adet) zorunludur. Kanunda somut olaya uygulanabilecek bir kuralın bulunmaması durumunda ortaya çıkan boşluk türüdür: Hakim bu boşluğu takdir yetkisini kullanarak doldurur: Hakim takdir yetkisini kullanırken hukuka ve hakkaniyete göre karar verir: Kural içi ve kural dışı olmak üzere iki tür kanun boşluğu bulunur:

a) Kural İçi Boşluk: Kanun koyucunun bilerek bıraktığı boşluktur. Hâkim burada Takdir yetkisini kullanır. Kanunda somut olaya uygulanabilir bir hüküm (madde) vardır ancak kuralın içi boştur: Bu boşluk kanun koyucu tarafından bilinçli olarak bırakmıştır: Hakim bu durumda takdir yetkisini kullanarak tarafların çıkarlarını gözetmeli ve hakkaniyetli olmalıdır: Haklı sebepler: takdir hakkı gibi kavramların kullanılmış olması boşluğun bilinçli bir şekilde bırakıldığına işaret eder:

Örnek; Manevi tazminat davalarında miktarı hakim takdir yetkisini kullanarak hakkaniyete göre belirler:

Örnek; Yoksulluğa düşecek olan eş deyiminde yoksulluk tanımlanmamıştır: Yoksulluk duruunu hakim takdir eder:

b) Kural Dışı Boşluk: Kanun koyucunun farkında olmadan bıraktığı boşluktur. Açık ve Kapalı olmak üzere 2’ye ayrılır.

Açık Boşluk: Olaya uygulanacak hiçbir hüküm yoktur. Gerçek Boşluk olarak bilinir.

Örnek; Bir kimsenin cenaze masrafları terekesinden indirilir. Kişinin terekesinin haklı borçlarından az ise bu durumda nasıl hareket edileceği konusunda bir düzenleme yoktur:

Kapalı Boşluk: Uygulanacak hüküm vardır. Ancak ya çok geniştir ya da çok dardır. (Örtülü boşluk - Gerçek olmayan boşluk - Gizli boşluk - İstisnai boşluk)

Örnek; Medeni Kanun'a göre ayırt etme gücüne sahip olmayan bir kişinin yaptığı sözleşmeler geçersizdir: Bu hüküm çok geniş tutulmuştur: Hakim ayırt etme gücüne sahip olmayan kişinin aldığı piyango biletine ikramiye çıkması durumunda hükmü daraltarak yapılan satış sözleşmesini geçerli sayar.

Hukuk Boşluk Türleri Notlar

✓ Hakim, Anayasa’ya ve diğer kanunlara aykırı bir şekilde hukuk yaratamaz.
✓ Kural Dışı ve Açık Boşluk türlerinde hakim hukuk yaratma yolunu seçebilir.
✓ Hakimin taktir yetkisini kullandığı boşluk türü Kural İçi Boşluktur.
✓ Hakimin kendi vicdanıkanaatine göre Hukuk Yarattığı boşluk, Kural Dışı ve Hukuk boşluğudur.

2020 KPSS Vatandaşlık Testleri (Online)


Yorum Yaz